Πέμπτη 19 Ιανουαρίου 2012

Υπό την αιγίδα

Η αιγίδα φέρεται ως επιθετικό όπλο του Δία. Χάρη στο οποίο χρωστά την επωνυμία του «Αιγίοχος». (Ιλιάδα)
Ως αμυντικό όπλο του θεού παρουσιάζεται με τη μορφή ασπίδας και υπ’ αυτή την έννοια η λέξη «αιγίς» παράγεται από το ουσιαστικό αιξ, δηλώνοντας την ασπίδα που κατασκευάστηκε από το δέρμα την κατσίκας Αμάλθειας, του τροφού του Δία ή κατ’ άλλους από το δέρμα της τερατόμορφης κατσίκας, θυγατέρας του Ήλιου, με το γάλα της οποίας η νύμφη Αμάλθεια έθρεψε το Δία. Η μυθολογία αναφέρει κι άλλες εκδοχές σχετικά με την προέλευση του δέρματος αυτού.


Ως επιθετικό του όπλο η «αιγίς» παρουσιάζεται  υπό μορφή νεφών. Είναι αυτή που προκαλεί τις θύελλες, τις καταιγίδες, τις τρικυμίες, συμπυκνώνοντας τα σύννεφα,  δια μέσου των οποίων ο νεφεληγερέτης Δίας αφήνει να φαίνονται απειλητικές οι αστραπές κι εξακοντίζει τους κεραυνούς. Με την έννοια αυτή πλέον η λέξη «αιγίς», σημαίνει ορμητικά κύματα. Από εδώ  και η λέξη καταιγίς (=βροχή ορμητική, θύελλα) και τα σχετικά μ’ αυτήν ρήματα αιγίζω, καταιγίζω, (=κομματιάζω, καταξεσκίζω, διαλύω). Για την Αθηνά η αιγίς ήταν το δέρμα του τέρατος Αιγηείς που φόρεσε ως χιτώνα γύρω από το στήθος της ή κάλυψε την ασπίδα της (Διόδωρος ο Σικελιώτης).
Η αιγίδα λοιπόν όχι μόνο παρουσιάζει περίεργο και συγκεχυμένο συνδυασμό ιδιοτήτων αλλά και πουθενά δεν καθορίζεται η χρήση της με σαφήνεια, επειδή άλλοτε φέρεται ως επιθετικό όπλο με τη μορφή αστραπών και λοιπών φυσικών φαινομένων και άλλοτε ως αμυντικό όπλο υπό μορφή ασπίδας και επενδυτή που περιβάλλει τους ώμους, καλύπτει το στήθος ή πέφτει στην πλάτη και φτάνει ως τα γόνατα. Ωστόσο, η ετυμολογική σύνδεση της λέξης «αιγίς» με το «αιξ», -γος, απ ‘ όπου και η σημασία «ασπίδα με δέρμα κατσίκας» είναι ευρύτερα αποδεκτή.
Η αιγίδα χρησιμοποιήθηκε ως σύμβολο στα τείχη των πόλεων, σε αγάλματα ηρώων και αυτοκρατόρων, σε διακοσμητικές ασπίδες, κ.λ.π. και δήλωνε ότι το άτομο ή ο τόπος βρίσκοντας υπό τη σκέπη του Δία και της Αθηνάς. Από το συμφυρμό λοιπόν των ιδιοτήτων της αιγίδος (ασπίδα και θώρακας μαζί), που λειτουργούσαν προστατευτικά, η φράση «υπό την αιγίδα» έφτασε να σημαίνει μεταδοτικά «υπό την προστασία».
Η μουσίτσα